GIS-analyse 2 min lezen
Waarom uw kaart verschuift als coördinatenstelsels niet kloppen
U legt een tekening over de luchtfoto en alles ligt een paar meter naast elkaar. Of een punt belandt op 0,0, in de Golf van Guinee. Het ligt zelden aan de gegevens zelf, maar aan de manier waarop de coördinaten zijn vastgelegd.
Door Extrala
Wat zijn coördinatenstelsels?
Een coördinaat is pas zinvol als u weet in welk stelsel hij is uitgedrukt. Coördinatenstelsels leggen vast waar het nulpunt ligt, in welke eenheid u meet en hoe de bolle aarde op een plat vlak komt. Dezelfde plek heeft daardoor in elk stelsel andere getallen.
De coördinatenstelsels die u in Nederland tegenkomt
- RD New (EPSG:28992): het stelsel van de Rijksdriehoeksmeting, in meters. Het nulpunt ligt ten zuidwesten van Nederland, zodat alle waarden binnen Nederland positief zijn. De BAG, de BGT en het Kadaster gebruiken dit stelsel.
- WGS84 (EPSG:4326): het wereldwijde stelsel van gps, met lengte- en breedtegraden in plaats van meters.
- ETRS89 (EPSG:4258): het Europese stelsel. Het beweegt mee met de Euraziatische plaat en wijkt daardoor langzaam af van WGS84.
- Web Mercator (EPSG:3857): het stelsel van de meeste online kaarten. Handig voor kaarttegels op een scherm, maar ongeschikt om afstanden of oppervlaktes te meten.
Waarom gegevens verschuiven
Verschuivingen ontstaan meestal op een van deze manieren:
- een bestand zegt niet in welk stelsel het staat, waardoor software een verkeerde aanname doet;
- de omrekening gebeurt zonder de juiste transformatie, wat afwijkingen tot ongeveer een meter kan geven;
- lengte- en breedtegraad zijn omgewisseld, waardoor punten op een heel andere plek terechtkomen;
- ontbrekende coördinaten komen binnen als 0,0.
De juiste omrekening tussen coördinatenstelsels
Voor de omrekening tussen RD en ETRS89 bestaat in Nederland een officiële procedure: RDNAPTRANS™. Die houdt rekening met de kleine vervormingen in het RD-stelsel en rekent ook hoogtes ten opzichte van NAP om. Goede GIS-software ondersteunt deze procedure; controleer wel of die ook echt wordt gebruikt. De Nederlandse Samenwerking Geodetische Infrastructuur beschrijft de procedure op nsgi.nl.
Een vaste afspraak voorkomt fouten
De eenvoudigste oplossing is een vaste afspraak: in welk stelsel slaat u gegevens op, en waar vindt de omrekening plaats? In Nederland ligt RD voor de hand voor opslag en analyse. Voor weergave op een webkaart rekent u pas op het laatste moment om. Bij elke datatransformatie hoort bovendien een controle of het stelsel klopt. Zo passen uw coördinatenstelsels altijd op elkaar.
